Ад аўтара

“Галаброды  гэта другая частка дылогіі, якую я пісаў хоць і са значнымі перапынкамі, але ні на ёту не адступаючы ад галоўнай задумы. Хто чытаў раман “Трэба было жыць”, што вытрымаў некалькі выданняў, у тым ліку і ў серыі “Школьная бібліятэка”, павінен памятаць, якім пакручастым і пакутным шляхам дабіраўся галоўны герой твора Вадзім Гурко на новае сваё месца жыхарства  да старэйшай сястры Веркі. Яна, сястра, рана выскачыла замуж і з’ехала са сваім суджаным  Юзікам  у адзін з раёнаў Заходняй Беларусі, каб там сумесна ладзіць новае жыццё. Гэта былі першыя гады пасля крывавай вайны, якая ва ўсіх герояў пакінула ў сэрцах і душах адметны рубец: Верка развіталася з магіламі самых дарагіх ёй людзей  бацькі, маці, меншага браціка Лёвы, а Юзік быў рэпатрыяваны з Беласточчыны (паводле заключанай 16 жніўня 1945 года дамовы паміж СССР і Польшчай аб савецка-польскай дзяржаўнай мяжы, згодна з якой з БССР у Польшчу было перададзена семнаццаць раёнаў Беластоцкай вобласці і тры раёны Брэсцкай вобласці).

Аўтар не ставіў мэты заглыбляцца ў перыпетыі заключэння той дамовы, што груба і цынічна ігнаравала тэрытарыяльную цэласнасць Беларусі, але і кідала на волю лёсу тысячы і тысячы беларусаў, якія спрадвеку жылі на Беласточчыне, пусцілі там глыбокія карані, а зараз апынуліся між небам і зямлёй.

На прыкладзе дзвюх сем’яў  Юзіка і яго былога аднасяльчаніна Броніка  я стараўся паказаць, як цяжка, а то і трагічна складваўся лёс выгнаннікаў на новай зямлі, яшчэ пакуль што вольнай ад суцэльнай калектывізацыі. Небяспека ў адносінах да гэтых людзей зыходзіла, апроч часта гвалтоўнага прымусу ісці ў калгасы, ад бясчынстваў энкавэдыстаў, рэйдаў знішчальных атрадаў, якія паўсюль шукалі ворагаў савецкай улады і… любой цаной знаходзілі. Тым самым апраўдвалі сваё існаванне і свой хлеб. У выніку  знявечаныя душы, зламаныя лёсы многіх і многіх зусім нявінных людзей.

Вір народнага жыцця уцягнуў у свой паток і Вадзіма. Што бачачы на свае вочы, што чуючы, хлапец, ужо старшакласнік, усё прапускае праз сваё сэрца і нервы. І яны ў яго здаюць, беспрытомнага Вадзіма кладуць у бальніцу…

У “Галабродах” ёсць старонкі, дзе галоўны герой у думках вяртаецца ў сваё нядаўняе мінулае, паказанае ў рамане “Трэба было жыць”. Старэйшы брат Коля, які застаўся гаспадарыць у бацькоўскай хаце, дзяўчына Люська  першае нешчаслівае каханне Вадзіма, родны дзядзька Даўнар, які прывечваў хлапчука ў самыя самотныя дні,  усе тыя персанажы першай часткі дылогіі будзяць і бударажаць памяць. Прымі, чытач, і іх, бо яны неад’емная часцінка душы майго героя.



 
ïî÷òà